Lý bí là ai

      28

*

Lý Nam Đế (503–548) là vị hoàng đế sáng lập công ty Tiền Lý với knhị sinh công ty nước Vạn Xuân trong lịch sử dân tộc ViệtNam. Ông tên thiệt là Lý Bí , có cách gọi khác là Lý Bôn<1>, người làng mạc Tỉnh Thái Bình, che Long Hưng<2>, đất nước hình chữ S (khoảng chừng Thạch Thất với thị buôn bản Sơn Tây, Hà Nội). <1> Tuy nhiên, theo đánh giá và nhận định vừa mới đây, quê nơi bắt đầu của LýNamĐế nằm trong địa phận thức giấc Thái Nguyên thời buổi này.

Bạn đang xem: Lý bí là ai

<3>

LýNamĐế có tài năng văn võ. Ông sẽ lãnh đạo quần chúng. # khởi nghĩa, tiến công xua được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), đánh tên nước là Vạn Xuân, đóng góp đô sống Long Biên (chưa rõ ở chỗ nào, có lẽ rằng ngay gần thành phố Tỉnh Bắc Ninh ngày nay).

 Quê hương

Nhiều sách sử cho thấy tổ tông của LýNamĐế là người Trung Quốc, vào cuối thời Tây Hán thì rời quý phái ở ViệtNam(thời gian kia sẽ là ở trong địa của Trung Quốc) nhằm trốn nạn nội chiến. Qua 7 đời, mang lại đời Lý Bí thì loại bọn họ Lý vẫn nghỉ ngơi ViệtNamđược hơn 5 nỗ lực kỷ. Chính sử Trung Quốc phần nhiều coi Lý Bí là "Giao Châu thổ nhân".<4>

Theo sách Vnạp năng lượng minh Đại Việt của Nguyễn Duy Hinh địa thế căn cứ những thần phả thì Lý Bí chưa hẳn là rứa hệ đồ vật 7 nhưng mà là cụ hệ lắp thêm 11 của mình Lý trường đoản cú lúc thanh lịch ViệtNam. Khoảng bí quyết 11 chũm hệ vào 5 cố kỉnh kỷ hợp lý và phải chăng rộng là 7 chũm hệ trong 5 nạm kỷ. Theo kia, đời sản phẩm công nghệ 7 là Lý Hàm rước bà Ma thị là người Việt, xuất hiện Lý Thanh. Lý Tkhô hanh Ship hàng bên dưới quyền sản phẩm sử Giao châu là Đàn Hòa Chi công ty Lưu Tống thời Nam Bắc Triều (Trung Quốc). Lý Tkhô nóng xuất hiện Lý Hoa, Lý Hoa có mặt Lý Cạnh. Lý Cạnh có mặt Lý Thiên Bảo với Lý Bí<5>. Nguồn tài liệu khác cho biết thêm vk Lý Cạnh là Phí thị, ko kể Lý Thiên Bảo cùng Lý Bí còn sinh ra Lý Xuân và Lý Hùng.<4>

Về quê nhà Lý Bí, những mối cung cấp tư liệu ghi khác nhau. Đại Việt sử cam kết toàn tlỗi và Lịch triều hiến cmùi hương một số loại chí ghi ông là người Thái Bình, tủ Long Hưng. Theo Khâm định Việt sử thông giám cưng cửng mục: "thương hiệu Tỉnh Thái Bình đặt từ bỏ thời Đường (618-907), còn Long Hưng đặt trường đoản cú thời Trần (1225-1400)", điều này hotline Thái Bình với Long Hưng là Điện thoại tư vấn theo tên sau này đặt. Các sử gia bên Nguyễn xác định Long Hưng trực thuộc Tỉnh Thái Bình với cho rằng quê Lý Bí ở trong Tỉnh Thái Bình. nước ta Sử Lược ghi rằng bao phủ Long Hưng trực thuộc tỉnh giấc Sơn Tây (cũ). Các nhà nghiên cứu hiện nay chỉ ra rằng: thời Bắc ở trong, tỉnh giấc Thái Bình bây chừ vẫn chính là biển lớn. Tên hotline Thái Bình thời Bắc nằm trong ở trong khoảng vùng Sơn Tây<6>. Tại khoanh vùng này có rất nhiều thường thờ Lý Bí với những người dân lắp bó với ông như Triệu Túc, Phạm Tu, Lý Phật Tử.

Nhân đáng nhớ 1.470 năm (542 - 2012) ngày cuộc khởi nghĩa Lý Bí bùng phát, ngày 6/10 trên thủ đô hà nội, Hội Khoa học lịch sử hào hùng toàn quốc cùng Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Thái Ngulặng tổ chức triển khai Hội thảo khoa học "Một số vụ việc về Vương triều Tiền Lý với quê hương của vua Lý Nam Đế" với sự tham dự của phần đông các bên sử học, công ty công nghệ với quần chúng địa phương (TP.. hà Nội, Thái Nguim, Prúc Tbọn họ,...). Dựa bên trên cửa hàng bốn liệu điền dã thực địa sống các vùng: làng mạc Tiên Phong - thị xã Phổ Yên với thị xã Thái Thụy, kết hợp với thần tích, truyền thuyết… còn lưu lại trên những xã Giang Xá, Lưu Xá (thị trấn Hoài Đức), 27 tsay mê luận tại hội thảo chiến lược chỉ dẫn tóm lại vua Lý Nam Đế có quê nơi bắt đầu làm việc xã Cỏ Pháp, xóm Tiên Phong, thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.<3><7><8>

Về đế đô của nước Vạn Xuân: "LýNamĐế tài năng vnạp năng lượng võ. Ông sẽ chỉ huy quần chúng. # khởi nghĩa, tiến công xua được quân đô hộ, rồi xưng là Nam Đế (vua nước Nam), đặt tên nước là Vạn Xuân, đóng góp đô ở Long Biên. Về Thành long Biên: Thành Long Biên toạ lạc tại làng Hoà Long thị xã Yên Phong, tỉnh giấc Tỉnh Bắc Ninh, nay là thôn Hoà Long. thị trấn Bắc Ninh.( Sách Dư địa chí Bắc Ninh). Hiện nay tại xã Hoà Long, thị trấn Bắc Ninh còn rất rõ ràng dấu vết một dạng thành cổ. Thành cổ nằm sát đê sông Cầu, tất cả dạng hình tròn, thành nội là 1 trong những ốc hòn đảo dạng hình tròn gồm diện tích S khoảng 50ha; hào nước phủ quanh khu vực rộng duy nhất cho 147m, khu vực dong dỏng duy nhất cũng rộng 100m,chu vi kế bên của hào nước nhiều năm 3340m, không tính hào nước gồm con đường phủ bọc nhiều năm 3865m. Tổng diện tích khu vực này là 112,5 ha.

Tuổi trẻ

Lý Bí có tài, được Thứ đọng sử Tiêu Tư nhà Lương mời ra làm cho chức Giám quân sinh sống Đức châu (thị trấn Đức Thọ, thức giấc tỉnh Hà Tĩnh ngày nay).<4>

Thứ đọng sử Giao Châu là Vũ Lâm hầu Tiêu Tư nghiêm ngặt tàn khốc đề xuất phật lòng tín đồ. Do bất bình cùng với những quan lại đô hộ hung ác, Lý Bí quăng quật quan lại, về quê, chiêu binch mãi mã hạn chế lại tổ chức chính quyền đô hộ.

Đánh xua quân Lương cùng Lâm Ấp

 Khởi nghĩa xua Tiêu Tư

Kháng chiến của ViệtNam

Được không ít người dân hưởng ứng, lực lượng của Lý Bí vững mạnh. Tù trưởng ở Chu Diên (Hải Dương) là Triệu Túc thuộc nhỏ là Triệu Quang Phục phục tài đức của ông yêu cầu đang mang quân nhập với đạo quân của ông. Tinc Thiều, một fan xuất sắc từ chương thơm, từng cho đế đô công ty Lương xin được lựa chọn có tác dụng quan liêu, dẫu vậy chỉ mang lại chức "gác cổng thành", đề nghị bỏ về Giao Châu theo Lý Bí. Dường như trong lực lượng của Lý Bí còn tồn tại một võ tướng là Phạm Tu vẫn ko kể 60 tuổi. Thần phả còn ghi thừa nhận thêm những tướng mạo theo góp Lý Bí là Trịnh Đô, Lý Công Tuấn.<9>

Lý Bí liên kết cùng với các châu bên cạnh cùng ngăn chặn lại Tiêu Tư. Cuối năm 541, Lý Bí thừa nhận khởi binc kháng nhà Lương, khí cụ rất to gan. Theo sách Lương thỏng của China, Tiêu Tư liệu cố gắng ko chống nổi quân Lý Bí, yêu cầu không nên người với của cải đến đút lót mang lại Lý Bí và để được tha chạy bay về Quảng châu<10>. Quân của Lý Bí lấn chiếm mang thành Long Biên.

Tuy Tiêu Tư đang vứt chạy tuy vậy Lý Bí bắt đầu kiểm soát điều hành được vùng Bắc Sở VN hiện nay, những châu phía phái nam vẫn vào tay nhà Lương. Tháng 4 năm 542, Lương Vũ Đế sai Thđọng sử Việt châu là Trần Hầu, thứ sử La châu là Ninc Cự, thiết bị sử An châu là Úy Trí, sản phẩm công nghệ sử Ái châu là Nguyễn Hán cũng hợp binch tấn công Lý Bí. Nhưng Lý Bí sẽ chủ động ra quân đánh trước, phá vỡ lực lượng quân Lương sống phía phái nam, thống trị toàn bộ Giao châu.<11>

Đánh lui cuộc bội nghịch công của phòng Lương

Cuối năm 542, Lương Vũ Đế lại sai vật dụng sử Giao châu là Tôn Quýnh, trang bị sử Tân châu là Lư Tử Hùng quý phái lũ áp. Tôn Quýnh và Lư Tử Hùng sợ cầm cố mạnh của Lý Bí cần không đủ can đảm tiến quân, xin khất cho tới mùa thu năm sau. Thđọng sử Quảng Châu là Hoán thù (theo Trần thỏng là Tiêu Ánh) cấm đoán, Tiêu Tư cũng thúc giục, cần Quýnh và Hùng bắt buộc tiến quân.

Được tin quân Lương lại tiến lịch sự, Lý Bí dữ thế chủ động sở hữu quân ra bán hòn đảo Hợp Phố đón đánh. Tôn Quýnh với Lư Tử Hùng đi đến Hợp Phố, bị quân Lý Bí vượt qua, 10 phần bị tiêu diệt đến 6-7 phần, quân chảy tung.

Chiến chiến thắng này góp Lý Bí kiểm soát và điều hành toàn bộ Giao châu, Có nghĩa là miền Bắc Bộ và Bắc Trung Sở ViệtNam, thêm vào đó quận Hợp Phố thuộc Quảng Đông, Trung Hoa bây chừ.

Xem thêm: Theo Dân Gian Cùng Sống Với Hằng Nga Và Chú Cuội Trên Cung Trăng Là Ai

<12>

Đánh xua đuổi Lâm Ấp

Trong Lúc Lý Bí bận ứng phó cùng với nhà Lương ngơi nghỉ phía Bắc thì tại phía nam, vua Lâm Ấp định ncỗ ván ngó Giao châu.

Biên giới thân Giao châu với Lâm Ấp thời gian sẽ là hàng Hoành Sơn. Tháng 5 năm 543, vua Lâm Ấp mang quân xâm chiếm quận Nhật Nam với tiến đến quận Cửu Đức. Lý Nam Đế không nên Phạm Tu vắt quân vào phái mạnh tiến công Lâm Ấp.

Sử sách ko biểu thị rõ diễn biến cuộc chiến này, chỉ ghi sơ lược: Phạm Tu tiến quân vào Nam khuấy tan quân Lâm Ấp nghỉ ngơi Cửu Đức khiến vua Lâm Ấp cần bỏ chạy.<13>

Có chủ ý cho rằng tín đồ đi đánh Lâm Ấp là Lý Phục Man chđọng chưa phải Phạm Tu với đấy là 2 vị tướng mạo không giống nhau; lại có ý kiến nhận định rằng chính Phạm Tu là Lý Phục Man, bởi có công đánh Lâm Ấp mà được ban bọn họ Lý, thay tên Phục Man (đoạt được tín đồ Man).<14>

Dựng nước Vạn Xuân

Năm 544, mon giêng, ông từ xưng là Nam Việt Đế, lên ngôi, đặt niên hiệu là Thiên Đức (đức trời), lập trăm quan liêu, đánh tên nước là Vạn Xuân biểu đạt mong ước rằng buôn bản tắc truyền mang lại muôn thuở. Đóng đô sinh hoạt Ô Diên (ni là xã Hạ Mỗ, Đan Phượng, Hà Nội). Dựng năng lượng điện Vạn Tbọn họ làm cho chỗ triều hội. Thành lập triều đình với hai ban văn, võ. Lấy Triệu Túc có tác dụng thái phó, Tinh Thiều dẫn đầu ban vnạp năng lượng, Phạm Tu đi đầu ban võ.

Chạy về cồn Khuất Lão

Năm 545, tháng 6, bên Lương mang lại Dương Thiêu (Thiệu xuất xắc Phiêu) làm cho vật dụng sử Giao Châu, Trần Bá Tiên<15> có tác dụng bốn mã, đem quân thôn tính, lại sai lắp thêm sử Định Châu là Tiêu Bột hội cùng với Phiêu sinh hoạt Giang Tây.<16>

Trần Bá Tiên đem quân đi trước. lúc quân của Bá Tiên mang đến Giao Châu, Lý Nam Đế rước 3 vạn quân ra phản kháng, bị thua trận ngơi nghỉ Chu Diên, lại lose làm việc cửa sông Tô Lịch, tướng Tinch Thiều tử vong. Ông chạy về thành Gia Ninh (thôn Gia Ninc, thị trấn Vĩnh Lạc tỉnh Vĩnh Phúc cũ thời buổi này ở trong xóm Tkhô nóng Đình, tỉnh thành Việt Trì, tỉnh giấc Phụ Thọ.). Quân Lương xua theo vây tiến công.

Tháng giêng năm 546, Trần Bá Tiên đánh rước được thành Gia Ninc, tướng mạo Phạm Tu tử vong. LýNamĐế chạy vào khu đất bạn Lạo ở Tân Xương. Quân Lương đóng ở cửa ngõ sông Gia Ninc.

Sau một thời gian tập đúng theo và củng chũm lực lượng, tháng 8, ông lấy 2 vạn quân từ vào khu đất Lạo ra đóng góp sinh hoạt hồ nước Điển Triệt (làng Tứ đọng Yên, thị trấn Lập Thạch, tỉnh Phú Thọ), đóng góp các thuyền đậu chật cả phương diện hồ nước. Quân Lương sợ, cđọng đóng lại ở cửa ngõ hồ nước không dám tiến vào. Đêm hôm ấy nước sông lên dũng mạnh, dâng cao 7 thước, tràn đổ vào hồ. Trần Bá Tiên nhân đó mang quân theo dòng nước tiến trước vào. Quân Vạn Xuân ko chống bị, vì vậy vỡ lẽ.

Lý Nam Đế phải lui giữ lại làm việc vào đụng Khuất Lạo, ông ủy mang lại nhỏ thái phó Triệu Túc là tả tướng tá là Triệu Quang Phục giữ Việc nước, điều quân đi đánh Bá Tiên.

Qua đời

Năm 548, ngày 20 (ngày Tân Hợi) tháng 3 (tức ngày 13-4 dương lịch), LýNamĐế nghỉ ngơi rượu cồn Khuất Lạo nhiều ngày bị lây lan lam cphía, nhỏ tạ thế. Ông sinh sống ngôi được 5 năm (543-548), tchúng ta 46 tuổi.

Theo sách "nước ta văn minc sử cương" của Lê Vnạp năng lượng Siêu dẫn một số trong những nguồn tài liệu cổ, Lý Nam Đế sống lâu ngày vào đụng, vày nhiễm lam cphía buộc phải bị mù nhì mắt. Vì vậy đời sau mang lại ngày giỗ hay cần xướng thương hiệu những thiết bị lễ để vua nghe thấy. Lại cũng theo tư liệu này, có tngày tiết cho rằng không phải LýNamĐế nhỏ xíu chết mà vua bị tín đồ Lạo phản nghịch giết hại. Tướng Lý Phục Man cũng mất theo vua do nạn này.<17>

Hoàng hậu

Theo thần tích cổ, LýNamĐế có bạn bà xã là Hứa Trinch Hòa, nhỏ ông Hứa Minc với bà Bùi Thị Quyền fan làng mạc Đông Mai, thị xã Yên Phong, thức giấc TP Bắc Ninh. Bà được LýNamĐế lập làm cho hiền thê. Bà vẫn thuộc ck chinh chiến dạng hình trận với bị tử vong vày thuyền đắm trên hồ Điển Triệt thời điểm cuối năm 546. Sau này bà được Triệu Việt Vương lập đền thờ trên quê bên.<18>

Bình luận

Theo sử gia Lê Văn uống Hưu:<19>

Binc pháp có câu: "Ba vạn quân mọi mức độ, thiên hạ không ai địch nổi". Nay Lý Bí bao gồm 5 vạn quân nhưng mà ko giữ lại được nước, núm thì Bí kỉm tài có tác dụng tướng chăng? hay là quân bộ đội new họp quan trọng đánh được chăng? Lý Bí cũng chính là bậc tướng trung tài, ra trận khắc chế và kìm hãm quân thù giành phần thắng không phải là không làm cho được, tuy nhiên bị nhì lần thua rồi bị tiêu diệt, vị không may gặp mặt yêu cầu Trần Bá Tiên là kẻ xuất sắc cần sử dụng binh vậy.

Theo sử gia Ngô Sĩ Liên:<19>

Tiền LýNamĐế dấy binh trừ bạo, đáng là thuận đạo ttách, rứa mà lại sau cuối mang đến nỗi tiêu vong, là vì ttách không mong muốn mang đến VN được bình trị chăng? Than ôi! không chỉ do gặp gỡ yêu cầu Bá Tiên là người xuất sắc dùng binc, ngoài ra gặp mặt dịp nước sông bất thần dâng lên trợ cố mang lại giặc, há chẳng đề nghị cũng vì chưng ttránh xuất xắc sao?

 

Lý Nam Đế Lý Bí (544-602)